Emlékezünk egy tragédiára, amely 111 évvel ezelőtt kezdődött. Már maga a szám is egy hármas felkiáltójel. Az örmény genocídium nem csupán történelmi esemény: élő seb az emberiség lelkiismeretén, s ezzel a lelkiismerettel, ahogy távolodunk az időben egyre kevesebb lehetőségünk van szembenézni. Miközben teljes MUNKAIDŐBEN ÉS AZON IS TÚL olajról, energiáról, rendszerváltozásról, inflációról és a gazdaság szenvtelen grafikonjairól beszélünk, hol vannak ők?! Ők, akik 111 évvel ezelőtt estek áldozatul a huszadik századi történelem, legelső intézményesített népirtásának. Talán akkor nem ezektől a beárazható folyamatoktól volt hangos a világ, megterhelve egy világháború borzalmával?
1915-ben az Oszmán Birodalom vezetése módszeres üldöztetésbe kezdett saját örmény, keresztény lakossága ellen. Április 24-ét tartjuk a népirtás első napjának, noha a folyamat pogromok hullámaival, már évtizedekkel korábban elkezdődött. Isztambulban 1915 április 24-én először az örmény értelmiség legjava esett áldozatul, akiket letartóztattak, majd később kivégeztek, embereket hurcoltak el otthonaikból, családokat szakítottak szét. A legtöbb katonakorú és fiatal férfit kivégezték, a nőket, gyermekeket, időseket és betegeket kényszermenetekben indították a sivatag felé – víz, élelem, de legfőképp remény nélkül, azóta mindannyian tudjuk jól, a pusztulásba. Több mint másfél millió ember vesztette életét. Nem csupán életek, hanem történetek, generációk tűntek el.
Emlékezni nemcsak annyit jelent, hogy unalomig ismételt számokat idézünk fel. Hanem azt, hogy kimondjuk: ezek az emberek léteztek. Volt nevük, családjuk, álmaik. Belőlük vagyunk, mert mi lettünk az a jövő, amit tőlük elvettek. Ha úgy tetszik: Helyettük élünk és pont ez a felelősségünk is.
Azért is különösen nehéz ez az emlékezés, mert ez a történet valójában soha nem zárult le. A gyász feldolgozásához igazságra van szükség. Ahhoz, hogy egy nép megbékéljen a múltjával, elengedhetetlen az őszinte szembenézés, a történelmi tények elismerése. Amíg ez hiányzik, addig a veszteség nem válhat történelemmé – megmarad jelen idejű fájdalomnak.
És talán a legfontosabb kérdés: mit jelent mindez számunkra, ma? A történelem nem ismétli önmagát pontosan, ennél ravaszabb tanítómester, de a mintázatok felismerhetők. Amikor egy csoportot megfosztanak emberi méltóságától, amikor a gyűlölet válik politikává, amikor hallgatás övezi az igazságtalanságot – akkor ez a mi régi történetünk új árnyakat vet a jelenre. Ez a figyelmeztető árnyék az Arcahi ( Karabah-i) örmények sorsa napjainkban, akiknek alig három éve szülőföldjüket és otthonaikat kellett elhagyni, mert már nincsen Arcah. Közülük többen itt ülnek közöttünk, vigyázzunk rájuk.
Az örmény áldozatok emléke figyelmeztetés. Arra tanít, hogy a közöny is döntés. Hogy a hallgatás néha cinkosság. És hogy az emlékezés nem a múltba révedés, hanem felelősség a jelenben.
Fogadjuk meg: emlékezünk és soha, de soha nem felejtünk el senkit az áldozatok közül.. Nevükben is. Az igazságért is. És azért, hogy egyszer valóban lezárulhasson, ami túl sokáig maradt nyitva.
forrás: https://www.facebook.com/100007035518884/posts/4501217873456019/?rdid=GE8h163XqpQg9Z7k#
Հիշում ենք մի ողբերգություն, որը սկսվել է 111 տարի առաջ։ Թիվն ինքնին արդեն երեքական բացականչություն է։ Հայոց ցեղասպանությունը պարզապես պատմական իրադարձություն չէ․ այն կենդանի վերք է մարդկության խղճի վրա, և այդ խղճի հետ, որքան հեռանում ենք ժամանակից, այնքան քիչ հնարավորություն ունենք առերեսվելու։ Մինչ մենք լիարժեք ԱՇԽԱՏԱՆՔԱՅԻՆ ՕՐՎԱ ԸՆԹԱՑՔՈՒՄ ԵՎ ԴՐԱՆԻՑ ԱՆԴԱՍԻՆ խոսում ենք նավթի, էներգիայի, համակարգային փոփոխությունների, գնաճի և տնտեսության անզգա գրաֆիկների մասին, որտե՞ղ են նրանք։ Նրանք, ովքեր 111 տարի առաջ դարձան զոհ 20-րդ դարի պատմության առաջին ինստիտուցիոնալացված ցեղասպանության։ Գուցե այն ժամանակ աշխարհը դեռ չէր աղմկում այս «գնագրված» գործընթացներից, ծանրաբեռնված լինելով համաշխարհային պատերազմի սարսափներով։
1915 թվականին Օսմանյան կայսրության ղեկավարությունը սկսեց համակարգված հալածանք սեփական հայ քրիստոնյա բնակչության նկատմամբ։ Ապրիլի 24-ը մենք համարում ենք ցեղասպանության առաջին օրը, թեև այդ գործընթացը, պոգրոմների ալիքներով, սկսվել էր դեռ տասնամյակներ առաջ։ 1915 թվականի ապրիլի 24-ին Ստամբուլում առաջինը զոհ դարձավ հայ մտավորականության լավագույն հատվածը․ նրանք ձերբակալվեցին, ապա հետագայում սպանվեցին։ Մարդիկ բռնի կերպով դուրս էին բերվում իրենց տներից, ընտանիքները բաժանվում էին։ Զորակոչային տարիքի և երիտասարդ տղամարդկանց մեծ մասը սպանվեց, իսկ կանայք, երեխաները, տարեցներն ու հիվանդները ստիպված քայլարշավներով ուղարկվեցին դեպի անապատ՝ առանց ջրի, սննդի, բայց ամենից առաջ՝ առանց հույսի։ Մենք բոլորս գիտենք՝ դեպի կործանում։ Ավելի քան մեկուկես միլիոն մարդ կորցրեց կյանքը։ Կորան ոչ միայն կյանքեր, այլ նաև պատմություններ, սերունդներ։
Հիշելը միայն թվեր կրկնելը չէ։ Այն նշանակում է ասել՝ այս մարդիկ գոյություն են ունեցել։ Նրանք ունեին անուն, ընտանիք, երազանքներ։ Մենք նրանց շարունակությունն ենք, որովհետև մենք դարձել ենք այն ապագան, որը նրանցից խլվեց։ Եթե ուզում ենք ձևակերպել՝ մենք ապրում ենք նրանց փոխարեն, և հենց դա է նաև մեր պատասխանատվությունը։
Այս հիշողությունն առանձնապես ծանր է նաև այն պատճառով, որ այս պատմությունը իրականում երբեք չի փակվել։ Վշտի մշակման համար անհրաժեշտ է արդարություն։ Որպեսզի ժողովուրդը հաշտվի անցյալի հետ, անխուսափելի է անկեղծ առերեսումը և պատմական փաստերի ճանաչումը։ Մինչ դա բացակայում է, կորուստը չի դառնում պատմություն․ այն մնում է ներկա ցավ։
Եվ գուցե ամենակարևոր հարցը՝ ի՞նչ է սա նշանակում մեզ համար այսօր։ Պատմությունը չի կրկնվում բառացիորեն․ այն ավելի խորամանկ ուսուցիչ է, բայց օրինաչափությունները ճանաչելի են։ Երբ մի խումբ մարդկանց զրկում են մարդկային արժանապատվությունից, երբ ատելությունը դառնում է քաղաքականություն, երբ անարդարության նկատմամբ լռություն է տիրում՝ դա մեր հին պատմության ստվերներն են, որոնք նորից ընկնում են ներկայի վրա։ Այդ նախազգուշացնող ստվերն է նաև Արցախի (Լեռնային Ղարաբաղի) հայերի ներկայիս ճակատագիրը, ովքեր ընդամենը երեք տարի առաջ ստիպված եղան թողնել իրենց հայրենիքը և տները, որովհետև այլևս Արցախ չկա։ Նրանցից ոմանք այսօր այստեղ են մեզ հետ՝ եկեք ուշադիր լինենք նրանց նկատմամբ։
Հայ զոհերի հիշատակը նախազգուշացում է։ Այն սովորեցնում է, որ անտարբերությունը նույնպես ընտրություն է։ Որ լռությունը երբեմն հանցակցություն է։ Եվ որ հիշելը ոչ թե անցյալին վերադարձ է, այլ պատասխանատվություն ներկայի նկատմամբ։
Թողնենք խոստում՝ հիշում ենք և երբեք, երբեք չենք մոռանա զոհերից ոչ մեկին։ Նրանց անուններով էլ, ճշմարտության համար էլ, և նրա համար, որ մի օր վերջապես կարողանա փակվել այն, ինչ չափազանց երկար մնացել է բաց։